Μετά από απουσία μερικών εβδομάδων, επιστρέφω ξανά... Το 3ήμερο της 28ης είχα κατέβει μια βόλτα στην Αθήνα, μια βόλτα που χρειαζόταν, για να σπάσει και λίγο η μονοτονία, μετά από 2 μήνες στο Βόλο.
Το Σάββατο το πρωί πήγα κέντρο. Στα φανάρια Καλάρη με Αχαρνών, παρατήρησα ένα μικρό παιδί, με ένα εργαλείο καθαρισμού τζαμιών στα χέρια. Περίμενε πότε το φανάρι θα ανάψει κόκκινο, για να καθαρίσει τα τζάμια του αυτοκινήτου κάποιου διερχόμενου οδηγού. Στο μυαλό μου ήρθε το παρακάτω ποίημα, από τα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Β' Γυμνασίου. Μέσω της ανάρτησης αυτής, στέλνω και χαιρετισμούς στο φιλόλογο κύριο Βωβό, που μας το χε διδάξει στο σχολείο...
Στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας του εικοστού αιώνα, μετά την κατάρρευση των καθεστώτων των ανατολικών χωρών, μεγάλο μέρος του πληθυσμού τους μετακινήθηκε σε ευρωπαϊκές χώρες, με σκοπό την εξεύρεση εργασίας. Από την εποχή αυτή και ως τις μέρες μας ζουν και βιοπαλεύουν στη χώρα μας χιλιάδες οικονομικοί μετανάστες, όπως το παιδί του ποιήματος, που κερδίζει το ψωμί του στα φανάρια της λεωφόρου και κοιμάται στο μηχανοστάσιο του εργοστασίου. Το ποίημα περιλαμβάνεται στη συλλογή Το κυπαρίσσι των εργατικών (1995).
Νύχτα. Η κίνηση αραιή στη λεωφόρο. Μες στο κλειστό, το φωτισμένο εργοστάσιο, Οι μηχανές, αποσταμένες* μα άγρυπνες, Επιβλέπουν σαν άκακοι γίγαντες Τον ύπνο του μικρού. Στριμωγμένος Κοντά στη σκάρα του ατμού,* Με του αδερφού του το παλτό σκεπασμένος Ξεκουράζεται. Όλη τη μέρα δουλεύει στα φανάρια* Σκουπίζει τζάμια βιαστικά με το κόκκινο. Εισπράττει κέρματα ή την εύλογη* αγανάκτηση. Περιμένει το επόμενο φανάρι. Τίμια κερδίζει έτσι το ψωμί Και το μερίδιο του νυχτοφύλακα, Που τον αφήνει να κοιμάται εκεί μέσα.
Τα χιονισμένα βουνά της πατρίδας του, Τα χέρια της μάνας του που τύλιγαν γύρω του Γυναίκειο μαντίλι για το κρύο, Το δάσκαλο που πληρωνότανε με γάλα Μόλις θυμάται. Θυμάται κάτι ελληνικά από το στόμα του, Που τώρα εδώ ακούγονται αλλιώτικα. Όχι σαν βότσαλα γυαλιστερά μεγάλης θάλασσας, Όχι σαν ποδοβολητό του αλόγου Ενός ανίκητου στρατηλάτη,* Αλλά να, σαν τα κέρματα στην τσέπη,
Σαν το φτύσιμο στο βλέμμα του πελάτη. Καμιά φορά πιο εγκάρδια Σαν τούτο δω το βουητό της σκάρας, Που όλο ανεβάζει το θερμό ατμό.
Δ. Χ. Χριστοδούλου, Το κυπαρίσσι των εργατικών, Καστανιώτης
Σαν σήμερα, στις 4 Οκτωβρίου του 1957, η Σοβιετική Ένωση εκτοξεύει στο διάστημα το δορυφόρο Σπούτνικ 1 (ρωσ. Спутник-1), τον πρώτο τεχνητό δορυφόρο στην ιστορία. Στα ρώσικα, Σπούτνικ σημαίνει συνοδός. Η εκτόξευση έγινε από το Κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ στο Καζακστάν, με πύραυλο τύπου R7. Ο πύραυλος R7 ήταν ο πρώτος διηπειρωτικός πύραυλος του κόσμου, με αρχική αποστολή τη μεταφορά πυρηνικών κεφαλών σε πολύ μεγάλες αποστάσεις. Σχεδιαστής του Σπούτνικ και του R7, όπως και επικεφαλής σχεδιαστής του Σοβιετικού Διαστημικού προγράμματος μέχρι και το θάνατό του το 1966, ήταν ο Σεργκέι Κορολιόφ (ρωσ. Сергей Павлович Королёв). Αξίζει να σημειωθεί ότι από τα δημιουργήματά του, χρησιμοποιούνται μέχρι και σήμερα ο πύραυλος R7 και το διαστημόπλοιο Σογιούζ. Ο δορυφόρος Σπούτνικ είχε ως αποστολή τη μελέτη του περιβάλλοντος έξω από την ατμόσφαιρα. Το πιο γνωστό του χαρακτηριστικό είναι το "Μπιπ" που εξέπεμπε κάθε 0,3 sec. Έμεινε στο διάστημα για 3 μήνες, μέχρι τις 3 Ιανουαρίου του 1958, που κάηκε στην ατμόσφαιρα. Με την εκτόξευση του Σπούτνικ 1, αρχίζει επίσημα ο ανταγωνισμός για την κατάκτηση του διαστήματος (Κούρσα του Διαστήματος), μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων του Ψυχρού Πολέμου, ΕΣΣΔ και ΗΠΑ. Ο ανταγωνισμός αυτός έληξε τυπικά, με την αποστολή Απόλλων 11 των Αμερικανών στη Σελήνη, τον Ιούλιο του 1969.
Κάπως έτσι λοιπόν, ξεκίνησε το θαυμαστό ταξίδι της ανθρωπότητας στο διάστημα. Με την ενασχόληση αυτή, ο άνθρωπος εκτός του ότι έμαθε πολλά, κατάφερε να σπάσει τα "δεσμά" που τον κρατούσαν στη Γη. Η εξερεύνηση του διαστήματος στις μέρες μας συνεχίζεται, (όχι με το ζήλο και την έκταση της Κούρσας του Διαστήματος), με απώτερο σκοπό στο μέλλον τα ταξίδια και τις αποικίες σε άλλους πλανήτες. Εκτός από τις παραδοσιακές δυνάμεις του χώρου (Ρωσία, ΗΠΑ), έχουν εμφανιστεί πλέον και άλλες, όπως η Κίνα, η 3η χώρα (μετά τις δύο που προαναφέρθηκαν) που με δικά της μέσα στέλνει ανθρώπους στο διάστημα.Νέοι, άγνωστοι και ανεξερεύνητοι κόσμοι ανοίγονται μπροστά μας...
Να σημειωθεί ότι στις 4 Οκτωβρίου γιορτάζουν οι Διαστημικές Δυνάμεις του Ρωσικού Στρατού.
Αντί επιλόγου, θα παραθέσω μερικές Σοβιετικές αφίσες, σχετικές με την εξερεύνηση του διαστήματος, με την αντίστοιχη μετάφραση.
Ο θρίαμβός μας στο διάστημα - Ύμνος στη Σοβιετική χώρα
Πατρίδα! Άναψες το άστρο της Προόδου και της Ειρήνης Ζήτω η Επιστήμη, Ζήτω η Εργατιά! Ζήτω η Σοβιετική κυβέρνηση
Σοβιετικέ να είσαι υπερήφανος. Εσύ άνοιξες το δρόμο από τη Γη προς τα Αστέρια
Στο όνομα της Ειρήνης
Γεννηθήκαμε, για να κάνουμε το παραμύθι πραγματικότητα
Η ανάρτηση αυτή, "ανεβαίνει" με αφορμή την προχθεσινή εκδήλωση στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, που διοργάνωσε ο Πανελλαδικός Σύνδεσμος Αγωνιστών Εαμικής Εθνικής Αντίστασης.
Ένα από τα αγαπημένα μου τραγούδια που έχει τραγουδήσει ο Στέλιος Καζαντζίδης (σχετικό με την αφορμή της ανάρτησης), είναι το "Δε θέλω να μου δέσετε τα μάτια". Οι στίχοι είναι του Κώστα Βίρβου και η μουσική του Χρήστου Λεοντή.
Ο αγωνιστής έχει συλληφθεί και οδηγηθεί στο εκτελεστικό απόσπασμα. Παραμένει όμως θαρραλέος μέχρι το τέλος. Ζητά να μην του δέσουν τα μάτια, για να δει τον ήλιο για τελευταία φορά (οι εκτελέσεις γίνονταν συνήθως νωρίς το πρωί) και δε φοβάται να αντικρίσει το θάνατο που έρχεται (...δεν σκιάζομαι τα βόλια τα σκληρά...). Η πράξη της θυσίας του, θα κάνει μεγαλύτερο κακό στους κατακτητές, καθώς θα εμπνεύσει τους υπόλοιπους αγωνιστές και το λαό να τους πολεμήσουν (...κι αν κάνετε τα στήθια μου κομμάτια εσείς πεθαίνετε κι όχι εγώ...). Ο λαός θα θυμάται μετά από καιρό τις θυσίες αυτές και θα αισθάνεται ευγνωμοσύνη (...να στείλω στους ανθρώπους τη χαρά...).
Στις 28 Σεπτεμβρίου του 1893, γεννιέται στη Αγία Ευθυμία Παρνασσίδος, ο λογοτέχνης, κριτικός, θεατρικός συγγραφέας, ποιητής και πεζογράφοςΓιάννης Σκαρίμπας. Έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στη Χαλκίδα.
Παραθέτω το παρακάτω, από τη σελίδα στο facebook του EviaPortal:
"...Ο Γιάννης Σκαρίμπας ταυτίστηκε με τη Χαλκίδα –όπως ο Καρυωτάκης με την Πρέβεζα, ο Καβάφης με την Αλεξάνδρεια, ο Παπαδιαμάντης με τη Σκιάθο–, την έκανε σημείο αναφοράς στην ποίησή του, της έδωσε υπόσταση ερωτικού αντικειμένου και, ως σύμβολο ή ως μεταφορά, η επαρχιακή αυτή πόλη του μεσοπολέμου έγινε η σφραγίδα του ποιητικού του κόσμου..."
Ένα από τα αγαπημένα μου ποιήματά του, είναι το "Σπασμένο καράβι". Έχει μελοποιηθεί από το Γιάννη Σπανό.
Σπασμένο καράβι
Στίχοι: Γιάννης Σκαρίμπας
Μουσική: Γιάννης Σπανός
Σπασμένο καράβι να `μαι πέρα βαθιά
έτσι να `μαι
με δίχως κατάρτια με δίχως πανιά
να κοιμάμαι
Να `ν’ αφράτος ο τόπος κι η ακτή νεκρική
γύρω γύρω
με κουφάρι γειρτό και με πλώρη εκεί
που θα γείρω
Να `ν’ η θάλασσα άψυχη και τα ψάρια νεκρά
έτσι να `ναι
και τα βράχια κατάπληκτα και τ’ αστέρια μακριά
να κοιτάνε
Δίχως χτύπο οι ώρες και οι μέρες θλιβές
δίχως χάρη
κι έτσι κούφιο κι ακίνητο μες σε νύχτες βουβές
το φεγγάρι
Έτσι να `μαι καράβι γκρεμισμένο νεκρό
έτσι να `μαι
σ’ αμμουδιά πεθαμένη και κούφιο νερό
να κοιμάμαι
Η πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού, από τον Κώστα Καράλη.
Το τραγούδι "Αγαπημένη μου πρωτεύουσα" (ρωσ. Дорогая моя столица) ή "Μόσχα μου" (ρωσ. Моя Москва), είναι ο ύμνος της πόλης της Μόσχας, από το 1995.
Η Μόσχα, η Αγία Πετρούπολη, και από το 2014 (ενσωμάτωση της χερσονήσου της Κριμαίας στη Ρωσία) η Σεβαστούπολη, κατέχουν το καθεστώς των Ομοσπονδιακών Πόλεων.
Η μουσική γράφτηκε από τον Ισαάκ Ντουναγιέφσκι (Исаак Осипович Дунаевский) και οι στίχοι από τους Sergey Agranyan (Сергей Агранян) και Mark Lisyansky (Марк Лисянский). Αρχικά, η 1η στροφή και μια διαφορετική 2η, είχαν δημοσιευτεί ως ποίημα στο έγκριτο σοβιετικό περιοδικό λογοτεχνίας «Νέος Κόσμος», όπου το διάβασε ο Ντουναγιέφσκι το 1942 και αμέσως έγραψε τη μελωδία. Οι στίχοι αυτοί είχαν γραφτεί από τον Mark Lisyansky και το περιστατικό που περιγράφεται στην 1η στροφή του συνέβη κατά τη διάρκεια του πολέμου. Όταν το διάβασε ο Ντουναγιέφσκι, έψαξε να βρει τον Lisyansky, αλλά λόγω του πολέμου αυτό δεν κατέστη δυνατό. Έτσι ζήτησε από τον Sergey Agranyan να το ολοκληρώσει. Οι αυθεντικοί στίχοι είχαν 4 στροφές, στην τελευταία των οποίων υπήρχε αναφορά στον Ιωσήφ Στάλιν. Η 4η στροφή αφαιρέθηκε με την Αποσταλινοποίηση.
Το έμβλημα της πόλης από το 1993 έως σήμερα
Η πρώτη ερμηνεύτρια του τραγουδιού ήταν η Zoya Rozhdestvenskaya. Οι στίχοι που παρατίθενται στη συνέχεια είναι όπως διαμορφώθηκαν εν τέλει την εποχή του Μπρέζνιεφ, με την αφαίρεση της 4ης στροφής και μικρές αλλαγές στους στίχους ΣΤΙΧΟΙ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Περιπλανήθηκα πολύ στον κόσμο
Έζησα στα καταφύγια, στα χαρακώματα και στην τάιγκα
Θάφτηκα ζωντανός δύο φορές
Έζησα τον αποχωρισμό, αγάπησα και θρήνησα
Αλλά μεγάλωσα συνηθισμένος να είμαι περήφανος για τη Μόσχα
Και παντού επαναλαμβάνω αυτά τα λόγια:
Αγαπημένη μου Πρωτεύουσα!
Χρυσή μου Μόσχα!
Αγαπώ τα δάση κοντά στη Μόσχα
Και τις γέφυρες πάνω από το ποτάμι σου
Αγαπώ την Κόκκινη Πλατεία σου
Και τους χτύπους του ρολογιού του Κρεμλίνου
Πάντα θα μιλούν για σένα
Στις πόλεις και στα μακρινά χωριά
Αγαπημένη μου Πρωτεύουσα!
Χρυσή μου Μόσχα!
Θα θυμόμαστε εκείνο το βαρύ φθινόπωρο *(1)
Θα θυμόμαστε τους ήχους των τανκς και τη λάμψη από τις ξιφολόγχες
Και οι είκοσι οχτώ γενναίοι γιοι σου *(2)
Θα ζουν στους αιώνες
Αλλά ο εχθρός ποτέ δε θα σε αναγκάσει να σκύψεις το κεφάλι
Αγαπημένη μου Πρωτεύουσα!
Χρυσή μου Μόσχα!
=====================
Πάνω από τη Μόσχα τα λάβαρα της δόξας
Ο λαός γιορτάζει τη Νίκη
Χαίρε πόλη του μεγάλου κράτους
Εκεί που ο αγαπημένος μας Στάλιν ζει
Θα είμαστε αιώνια περήφανοι για σένα
Η δόξα σου μέσα στους αιώνες θα ζει
Αγαπημένη μου Πρωτεύουσα!
Χρυσή μου Μόσχα!
=====================
*(1) η γερμανική επίθεση στην ΕΣΣΔ το 1941, η Υπεράσπιση της Μόσχας
*(2) αναφορά για τους 28 στρατιώτες που πολέμησαν μέχρις εσχάτων στο δρόμο για τη Μόσχα το 1941. Οι στρατιώτες αυτοί πήραν μέρος στη Μάχη της Μόσχας. Σύμφωνα με την επίσημη σοβιετική ιστορία, σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της μάχης, στις 16 Νοεμβρίου του 1941, αφού κατέστρεψαν 18 γερμανικά τεθωρακισμένα. Τους απονεμήθηκε ο τίτλος του Ήρωα της Σοβιετικής Ένωσης (ανώτατο Σοβιετικό μετάλλιο ανδραγαθίας). Μια έρευνα των σοβιετικών αρχών το 1948, αποκάλυψε ότι η περιγραφή των γεγονότων ήταν υπερβολική. Έξι από τους είκοσι οχτώ ήταν εν ζωή, συμπεριλαμβανομένου ενός που συνελήφθη το 1947 για εσχάτη προδοσία, καθώς ομολόγησε ότι παραδόθηκε με τη θέλησή του στους Γερμανούς, και στη συνέχεια εντάχθηκε στη γερμανική αστυνομία. Το ευρήματα αυτά διατηρήθηκαν μυστικά, μέχρι τη διάλυση της ΕΣΣΔ.
=====================
Εκτέλεση από τον Vladimir Troshin το 1986. Ο λόγος που επέλεξα αυτό το βίντεο, είναι επειδή ο Troshin είχε τραγουδήσει πρώτος το επίσης πολύ γνωστό τραγούδι "Νύχτες στη Μόσχα"
Μόνο η μουσική
Και επειδή η Βόρεια Κορέα ακούγεται πολύ τελευταία (λόγω των πυρηνικών της δοκιμών) η Βορειοκορεάτικη έκδοση του τραγουδιού
=====================
Για τη συγγραφή της ανάρτησης, αντλήθηκαν πληροφορίες από τις παρακάτω σελίδες:
Η 21η Σεπτεμβρίου έχει καθιερωθεί από τον ΟΗΕ ως "Παγκόσμια Ημέρα Ειρήνης". Θεωρώ τη μέρα αυτή ιδιαίτερα επίκαιρη, κυρίως λόγω του πολέμου στη Συρία και το Ιράκ και το κύμα προσφύγων από τις χώρες αυτές. Η ειρήνη δεν θεωρείται κάτι δεδομένο πλέον (όχι πως ήταν ποτέ...), παρόλο που πόλεμοι στις μέρες μας δε γίνονται τόσο συχνά όσο παλαιότερα. Οι συνθήκες και τα μέσαέχουν αλλάξει πολύ σε σχέση με το παρελθόν. Μπορεί να μην συγκρούονται χώρες άμεσα, αλλά η ειρήνη και η σταθερότητα να διασαλεύονται από την τρομοκρατία και την υπονόμευση θεσμών, οδηγώντας εν τέλει σε μια σύγκρουση. Θύματα πάντοτε είναι οι λαοί των χωρών που θα βιώσουν τη σύγκρουση, που ακόμα και να τελειώσει η κατάσταση αυτή, θα πάρει πολλά χρόνια για να "επουλώσουν" τις πληγές και τα προβλήματα που άφησε πίσω του ο πόλεμος. Το ζήτημα είναι να υπάρξει όντως ευαισθητοποίηση από οργανισμούς που παραμένουν απαθείς (ΟΗΕ) ή χώρες με μεγάλη επιρροή στο παγκόσμιο σκηνικό, και όχι να αναλωνόμαστε σε εκθέσεις ιδεών περί των αγαθών της ειρήνης, με την προϋπόθεση βέβαια η ευαισθητοποίηση αυτή να γίνεται με ανιδιοτελείς σκοπούς και όχι για να εξυπηρετήσει συμφέροντα (λέμε τώρα...).
Γράφοντας το άρθρο, μου ήρθε στο μυαλό το εξώφυλλο του σχολικού βιβλίου "Εμείς και ο κόσμος", που είχα το μακρινό 2003-2004 που ήμουν στη Β' Δημοτικού. Αν δεν απατώμαι, σε κάποια από τις σελίδες του βιβλίου, υπήρχε το παρακάτω ποίημα του Γιάννη Ρίτσου. Παραθέτω εξώφυλλο και ποίημα στην παρούσα ανάρτηση, καθώς πιστεύω ότι προωθούν την συμφιλίωση των λαών του κόσμου αυτού...
