Πήρες απ’ το καλοκαίρι...

"...Πήρες απ’ το καλοκαίρι στο μικρό σου χέρι

το λαμπερό τ’ αστέρι και πήγες σ’ άλλη γη

μ’ όνειρα κι εγώ πηγαίνω να σε περιμένω

νερό σταματημένο σε δροσερή πηγή..."

Στη Μάνα

Στη Μάνα
Πάρκο Αγ. Κωνσταντίνου, Βόλος

"...Έτυχε να με γεννήσεις

και ζωή να μου χαρίσεις

στον πιο δύσκολο καιρό

μάνα πού ζω..."

Φθινόπωρο στο Βόλο...

Περπατώντας στο πάρκο του Αγίου Κωνσταντίνου στο Βόλο, ένα φθινοπωρινό μεσημέρι...

"...Κράτησα τη ζωή μου

ταξιδεύοντας ανάμεσα σε κίτρινα δέντρα, 

κάτω απ’ το πλάγιασμα της βροχής..."

Όταν έρχονται τα σύννεφα...

Όταν έρχονται τα σύννεφα... (Βόλος, Λιμάνι)

...το δειλινό σε βρήκα...

"...Ξημέρωμα σε γύρεψα

το δειλινό σε βρήκα

με την καρδιά σου μίλησα

στη μαύρη μοίρα μπήκα..."

Τ’ άστρα κι ο ουρανός, το κρύο το φεγγάρι

"...Αγάπη μου, αγάπη μου, η νύχτα θα μας πάρει, 

τ’ άστρα κι ο ουρανός, το κρύο το φεγγάρι..."

Η νύχτα έπεσε οι δρόμοι χαθήκαν

Θα γίνεις δικιά μου πριν έρθει η νύχτα

τα χλωμά τα φώτα πριν ρίξουν δίχτυα

θα γίνεις δικιά μου

Η νύχτα έφτασε τα παράθυρα κλείσαν

η νύχτα έπεσε οι δρόμοι χαθήκαν

Βοριάς χτυπά την πόρτα μου...

"...Βοριάς χτυπά την πόρτα μου

και στην ψυχή μου αγιάζι

και στα πικρά τα μάτια μου

στιγμή στιγμή βραδιάζει..."

Να σ΄ αγναντεύω, θάλασσα

Η θέα από την Αίθουσα Σ, στο Παραλιακό Συγκρότημα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (παλιά καπναποθήκη Παπαστράτου).

Να σ΄ αγναντεύω, θάλασσα

Να σ’ αγναντεύω, θάλασσα, 

να μη χορταίνω απ’ το βουνό ψηλά 

στρωτή και καταγάλανη και μέσα να πλουταίνω 

απ’ τα μαλάματά σου τα πολλά.

Να ναι χινοπωριάτικον απομεσήμερο, 

όντας μετ’ άξαφνη νεροποντή 

χυμάει μες απ’ τα σύνεφα θαμπωτικά γελώντας 

ήλιος χωρίς μαντύ.

Να ταξιδεύουν στον αγέρα τα νησάκια, 

οι κάβοι, τ’ ακρόγιαλα σαν μεταξένιοι αχνοί 

και με τους γλάρους συνοδιά κάποτ’ ένα καράβι 

ν’ ανοίγουν να το παίρνουν οι ουρανοί.

Ξανανιωμένα απ’ το λουτρό να ροβολάνε κάτου 

την κόκκινη πλαγιά χορευτικά τα πεύκα, 

τα χρυσόπευκα, κι ανθός του μαλαμάτου 

να στάζουν τα μαλλιά τους τα μυριστικά.

Κι αντάμα τους να σέρνουνε στο φωτεινό χορό τους 

ως μέσα στο νερό τα ερημικά χιονόσπιτα 

κι αυτά μες στ’ όνειρό τους να τραγουδάνε, αξύπνητα καιρό.

Έτσι να στέκω, θάλασσα, παντοτινέ έρωτά μου 

με μάτια να σε χαίρομαι θολά 

και να ναι τα μελλούμενα στην άπλα σου μπροστά μου, 

πίσω κι αλάργα βάσανα πολλά.

Ως να με πάρεις κάποτε, μαργιόλα συ, 

στους κόρφους σου αψηλά τους ανθισμένους 

και να με πας πολύ μακριά απ’ τη μαύρη τούτη Κόλαση, 

μακριά πολύ κι από τους μαύρους κολασμένους

Κώστας Βάρναλης

Έρημοι σταθμοί

Σιδηροδρομικός Σταθμός Βόλου

Έρημοι σταθμοί - 2003

Στίχοι:   Μάνος Ελευθερίου

Μουσική:   Διονύσης Τσακνής

1. Διονύσης Τσακνής

Έρημοι σταθμοί σιδηροδρόμων

δίπλα οι σκουριασμένες οι γραμμές

μοιάζουν με τις νύχτες κάποιων πόνων

στων ερώτων τις διαδρομές.

Έρημοι σταθμοί σαν τα τραγούδια

που δεν τα τραγούδησε κανείς

σαν στενά παπούτσια και κοστούμια

μιας ζωής που εσύ καταφρονείς.

Κάτω απ το υπόστεγο βαγόνια

δίχως μνήμη, δίχως εποχές

Μοιάζουν με τα αμίλητα σεντόνια

που κορμιά σκεπάσαν και ψυχές.

Έρημοι σταθμοί μέσα στ αγκάθια

συναντήσεις κι αποχωρισμοί 

σε θυμάμαι απ τα σπασμένα τζάμια

να φωτογραφίζεις τη σιωπή.

Χιονισμένος Βόλος

Πρώτη ανάρτηση για τη νέα χρονιά! Καλή Χρονιά σε όλους!

Μερικές φωτογραφίες από το χιονισμένο Βόλο, που τράβηξα σήμερα το απόγευμα... Λίγος κόσμος στους δρόμους, ελάχιστα αυτοκίνητα κυκλοφορούν, ησυχία... Ο συννεφιασμένος ουρανός, το χιόνι να πέφτει, αλλά και το απόκοσμο φως, μου θύμισε το ταξίδι μου στην Ισλανδία το 2011. Σύμφωνα με τους μετεωρολόγους, η χιονόπτωση αναμένεται να σταματήσει αύριο, αλλά οι χαμηλές θερμοκρασίες θα παραμείνουν...

Η ενδεκάτη εντολή

Το 2016 σε λίγες ώρες από τώρα φτάνει στο τέλος του! Θα ήθελα να κλείσω αυτή τη χρονιά (μια χρονιά με λίγες δημοσιεύσεις για το blog), με την παρακάτω ανάρτηση, το κεντρικό νόημα της οποίας, αποτελεί ίσως μια ευχή όλων μας (σαν άτομα, σαν χώρα, σαν πλανήτης, όπως το ερμηνεύσει κανείς...) για τη νέα χρονιά που έρχεται...

Ένα από τα πολλά τραγούδια που μου αρέσουν, είναι "Η ενδεκάτη εντολή". Οι στίχοι είναι του Νίκου Γκάτσου, έχει μελοποιηθεί από τον Γιώργο Χατζηνάσιο, ενώ πρώτη το ερμήνευσε η Νανά Μούσχουρη. Ποια είναι όμως η ενδεκάτη εντολή; Η προσωπική μου άποψη είναι η ελευθερία, άποψη την οποία θα εξηγήσω στη συνέχεια.

Η ενδεκάτη εντολή - 1985

Στίχοι:   Νίκος Γκάτσος

Μουσική:   Γιώργος Χατζηνάσιος

1. Νανά Μούσχουρη

Ρίξ’ ένα βλέμμα σιωπηλό

στον κόσμο τον αμαρτωλό

και δες η γη πως καίει.

Και με το χέρι στην καρδιά

αν δε σ’ αγγίξει η πυρκαγιά, 

ψάξε να βρεις ποιος φταίει.

Σα χαμοπούλι ταπεινό

που δεν εγνώρισ’ ουρανό

και περπατάει στο χώμα, 

την ενδεκάτη εντολή

δεν την σεβάστηκες πολύ

γι’ αυτό πονάς ακόμα.

Την ενδεκάτη εντολή

δεν την σεβάστηκες πολύ

γι’ αυτό πονάς ακόμα.

Είναι καινούργια και παλιά

σαν της ψυχής την αντηλιά, 

σαν της καρδιάς τα βάθη.

Μα μες του κόσμου τη φωτιά

που μπερδευτήκαν τα χαρτιά

κανείς δε θα τη μάθει.

Τράβα να βρεις τον Μωυσή

και ξαναρώτατον κι εσύ

μήπως αυτός την ξέρει

την ενδεκάτη εντολή

που `ν’ ολοκάθαρο γυαλί

και κοφτερό μαχαίρι.

Την ενδεκάτη εντολή

που `ν’ ολοκάθαρο γυαλί

και κοφτερό μαχαίρι.

Στην παγωμένη σου ερημιά

το γέλιο γίνεται ζημιά

κι η ομορφιά σκοτάδι.

Έτσι είναι φίλε μου η ζωή

φέρνει τον ήλιο το πρωί

την καταχνιά το βράδυ.

Κάνε λοιπόν υπομονή

τώρα που φως δε θα φανεί

κι ούτε θα `ρθει καράβι.

Την ενδεκάτη εντολή

την ξέρουν μόνο οι τρελοί

κι όλοι της γης οι σκλάβοι.

Την ενδεκάτη εντολή

την ξέρουν μόνο οι τρελοί

κι όλοι της γης οι σκλάβοι.

Ο ποιητής καλεί τον αναγνώστη να ρίξει μια ματιά γύρω του, στα προβλήματα των συνανθρώπων του ("στον κόσμο τον αμαρτωλό"), της κοινωνίας και του κόσμου γενικότερα ("και δες η γη πως καίει"), και να αναλογιστεί σοβαρά και αντικειμενικά ("αν δε σ’ αγγίξει η πυρκαγιά"), τι φταίει για όλα αυτά.

Πιθανότατα ο αναγνώστης να μη μπορεί να δώσει μια σαφή απάντηση, εγκλωβισμένος στα προσωπικά του προβλήματα, αγνοώντας την "ενδεκάτη εντολή", που είναι η ελευθερία από τα δεσμά του. Τον παρομοιάζει με ένα πουλί, που αντί να πετάξει ψηλά στον ουρανό, ελεύθερο και περήφανο, παραμένει καθηλωμένο στο έδαφος, ανήμπορο να κάνει κάτι.

Η ενδεκάτη εντολή είναι μια αξία διαχρονική ("Είναι καινούργια και παλιά"), που φωλιάζει μέσα στις καρδιές των ανθρώπων ("σαν της καρδιάς τα βάθη"). Η αναταραχή όμως ("που μπερδευτήκαν τα χαρτιά") που προκάλεσε του "κόσμου η φωτιά", δηλαδή πόλεμοι, κακουχίες, εκμετάλλευση, έθεσε νέες προτεραιότητες για τον κόσμο (ίσως η προσωπική επιβίωση), ο οποίος τη λησμόνησε.

Η αναφορά του ποιητή στο Μωυσή και κατ' επέκταση στις δέκα εντολές, δείχνει ότι από πολύ παλιά ο άνθρωπος είχε αντιληφθεί την αξία της νομοθεσίας και του δικαίου για την εύρυθμη λειτουργία των κοινωνιών και των ανθρωπίνων σχέσεων. Η ελευθερία λοιπόν είναι όχι μόνο διαχρονική αξία, αλλά επίσης άδολη και ξεκάθαρη μέσα στην ψυχή του κόσμου ("ολοκάθαρο γυαλί"), σαν ένα κοφτερό μαχαίρι που θα κόψει τα δεσμά της καταπίεσης.

Η ζωή των καταπιεσμένων ανθρώπων είναι δύσκολη και μοναχική ("Στην παγωμένη σου ερημιά"), και οποιαδήποτε αχτίδα αισιοδοξίας και χαράς (γέλιο, ομορφιά), αγνοείται ή αντιμετωπίζεται με καχυποψία και ειρωνεία (ζημιά, σκοτάδι). Κάποιοι από τους ανθρώπους το φιλοσοφούν περισσότερο. Γιατί συμβαίνουν αυτά; Ποιος φταίει; Πώς θα αλλάξει; Έρχονται όμως κάποιοι να τους "συνετίσουν". Έτσι είναι η ζωή, λένε, για άλλους είναι εύκολη (ήλιος), για άλλους δύσκολη (καταχνιά). Γιατί να μπλέξεις εσύ; ας κάνει την αλλαγή κάποιος άλλος "τρελός". Ο ποιητής θεωρεί, λοιπόν, ότι πολλοί έχουν αναρωτηθεί για πολλά από αυτά που τους συμβαίνουν, αλλά για διάφορους λόγους, προτιμούν να προσμένουν καλύτερες μέρες, χωρίς εκείνοι να πράξουν κάτι γι αυτό.

Ποιοι είναι όμως αυτοί που γνωρίζουν την ενδεκάτη εντολή, και κατ΄επέκταση παλεύουν γι αυτή; Είναι οι τρελοί και οι σκλάβοι αυτού του κόσμου! Οι μεν γιατί δεν αντιλαμβάνονται το βάρος των κυρώσεων των πράξεων τους εξαρχής, οι δε γιατί δεν έχουν τίποτα να χάσουν στις προσπάθειές τους!

Καλή Χρονιά σε Όλους και Ευτυχισμένο το 2017!!!

Σαν παλιό σινεμά...

Σαν παλιό σινεμά και σαν τη Χαλιμά

που μιλάει με τα παιδιά

σου κρύβω την αλήθεια

κι αφήνω από τα στήθια μου να βγουν

παραμύθια για κείνους π’ αγαπούν

Για στιγμές μυστικές για λάμψεις μαγικές

γι’ αγκαλιές ερωτικές για νύχτες φωτεινές

Για ένα παιδί που κοιμάται

Μετά από απουσία μερικών εβδομάδων, επιστρέφω ξανά... Το 3ήμερο της 28ης είχα κατέβει μια βόλτα στην Αθήνα, μια βόλτα που χρειαζόταν, για να σπάσει και λίγο η μονοτονία, μετά από 2 μήνες στο Βόλο.

Το Σάββατο το πρωί πήγα κέντρο. Στα φανάρια Καλάρη με Αχαρνών, παρατήρησα ένα μικρό παιδί, με ένα εργαλείο καθαρισμού τζαμιών στα χέρια. Περίμενε πότε το φανάρι θα ανάψει κόκκινο, για να καθαρίσει τα τζάμια του αυτοκινήτου κάποιου διερχόμενου οδηγού. Στο μυαλό μου ήρθε το παρακάτω ποίημα, από τα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Β' Γυμνασίου. Μέσω της ανάρτησης αυτής, στέλνω και χαιρετισμούς στο φιλόλογο κύριο Βωβό, που μας το χε διδάξει στο σχολείο...

(Σύνδεσμος προς τα διαδραστικά σχολικά βιβλία)

ΔΗΜΗΤΡΑ Χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ

Για ένα παιδί που κοιμάται

         Στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας του εικοστού αιώνα, μετά την κατάρρευση των καθεστώτων των ανατολικών χωρών, μεγάλο μέρος του πληθυσμού τους μετακινήθηκε σε ευρωπαϊκές χώρες, με σκοπό την εξεύρεση εργασίας. Από την εποχή αυτή και ως τις μέρες μας ζουν και βιοπαλεύουν στη χώρα μας χιλιάδες οικονομικοί μετανάστες, όπως το παιδί του ποιήματος, που κερδίζει το ψωμί του στα φανάρια της λεωφόρου και κοιμάται στο μηχανοστάσιο του εργοστασίου. Το ποίημα περιλαμβάνεται στη συλλογή Το κυπαρίσσι των εργατικών (1995).

Νύχτα. Η κίνηση αραιή στη λεωφόρο.
Μες στο κλειστό, το φωτισμένο εργοστάσιο,
Οι μηχανές, αποσταμένες* μα άγρυπνες,
Επιβλέπουν σαν άκακοι γίγαντες
Τον ύπνο του μικρού. Στριμωγμένος
Κοντά στη σκάρα του ατμού,*
Με του αδερφού του το παλτό σκεπασμένος
Ξεκουράζεται.
Όλη τη μέρα δουλεύει στα φανάρια*
Σκουπίζει τζάμια βιαστικά με το κόκκινο.
Εισπράττει κέρματα ή την εύλογη* αγανάκτηση. Περιμένει το επόμενο φανάρι.
Τίμια κερδίζει έτσι το ψωμί
Και το μερίδιο του νυχτοφύλακα,
Που τον αφήνει να κοιμάται εκεί μέσα.

Τα χιονισμένα βουνά της πατρίδας του,
Τα χέρια της μάνας του που τύλιγαν γύρω του
Γυναίκειο μαντίλι για το κρύο,
Το δάσκαλο που πληρωνότανε με γάλα
Μόλις θυμάται.
Θυμάται κάτι ελληνικά από το στόμα του,
Που τώρα εδώ ακούγονται αλλιώτικα.
Όχι σαν βότσαλα γυαλιστερά μεγάλης θάλασσας,
Όχι σαν ποδοβολητό του αλόγου
Ενός ανίκητου στρατηλάτη,*
Αλλά να, σαν τα κέρματα στην τσέπη,

Σαν το φτύσιμο στο βλέμμα του πελάτη.
Καμιά φορά πιο εγκάρδια
Σαν τούτο δω το βουητό της σκάρας,
Που όλο ανεβάζει το θερμό ατμό.

Δ. Χ. Χριστοδούλου, Το κυπαρίσσι
των εργατικών, Καστανιώτης

Στο περιγιάλι το κρυφό

Σκάλα Λακωνίας

Στις 20 Σεπτεμβρίου του 1971 πεθαίνει ο νομπελίστας ποιητής Γιώργος Σεφέρης.

Ένα αγαπημένο μου ποίημα του, σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη. Ερμηνεύει ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης.

Άρνηση ( Στο περιγιάλι το κρυφό ) - 1962

Στίχοι:   Γιώργος Σεφέρης

Μουσική:   Μίκης Θεοδωράκης

Στο περιγιάλι το κρυφό

κι άσπρο σαν περιστέρι

διψάσαμε το μεσημέρι

μα το νερό γλυφό.

Πάνω στην άμμο την ξανθή

γράψαμε τ’ όνομά της

Ωραία που φύσηξε ο μπάτης

και σβήστηκε η γραφή .

Με τι καρδιά, με τι πνοή,

τι πόθους και τι πάθος

πήραμε τη ζωή μας· λάθος!

κι αλλάξαμε ζωή.

Η λατέρνα

Ζαλισμένος από τις υποχρεώσεις της εξεταστικής (τελείωσε την περασμένη βδομάδα), βγήκα ένα απόγευμα, να περπατήσω στην παραλία του Βόλου. Μμμμ...., μου φαίνεται θα δώσω μια δόση ποιητικότητας στην περιγραφή... Ο ήλιος έδυε και ο ουρανός είχε πάρει τα χαρακτηριστικά χρώματα του δειλινού. Μαζί με το αεράκι, ερχόταν από μακριά μια γνώριμη μελωδία, η μουσική από την Οδό Ονείρων του Μάνου Χατζιδάκι. Σε μια άκρη ήταν ένας ηλικιωμένος κύριος με τη λατέρνα του, ανάμεσα στον κόσμο, που προχωρούσε στην προκυμαία.

Γενικά έχω μια ιδιαίτερη συμπάθεια στους μουσικούς του δρόμου (γι' αυτό σχεδόν πάντα τους αφήνω κάτι), γιατί δίνουν μια διαφορετική νότα στη γρήγορη και μονότονη ζωή της πόλης. Μπορεί να είσαι στεναχωρημένος, πιεσμένος, κάτι να σε απασχολεί, και η μουσική που θα ακούσεις ξαφνικά, να σου φτιάξει τη διάθεση και να σε γεμίσει αισιοδοξία... 

Στο Βόλο υπάρχουν ακόμα ένας βιολιστής στην πλατεία του Αγίου Νικολάου και ένας ηλικιωμένος κύριος με ένα ακορντεόν στον πεζόδρομο της Ερμού. Άλλη μια φορά είχα συναντήσει κάποιον με τη λατέρνα του να τριγυρνά στους δρόμους του Βόλου. 

Ευτυχώς, το ίντερνετ πλέον διαθέτει τα πάντα... Έτσι με μια σχετική αναζήτηση, μπόρεσα και βρήκα τις μελωδίες στο YouTube, και θα τις μοιραστώ εδώ μαζί σας...

======================================

Ένα τραγούδι που μου 'ρθε στο νου, την ώρα που έγραφα την ανάρτηση...

Καλή σας ακρόαση...

Η λατέρνα - 1954

Στίχοι:   Άγγελος Τερζάκης

Μουσική:   Μάνος Χατζιδάκις

Κάθε που βραδιάζει στη μικρή τη γειτονιά
μ’ ήλιο ή με χαλάζι με νοτιά και με χιονιά
έρχεται ν’ αράξει μάθε του έρωτα φονιά
μια λατέρνα κούτσα κούτσα στη γωνιά. 

Γλυκόλαλη, γλυκόλαλη λατέρνα στη βραδιά
σαν το πουλί, σαν το πουλί φτεροκοπάει η καρδιά.
και ξανανθίζει στη μαραμένη τη γειτονιά
ξεγελασμένη μεσ’ στο χειμώνα κι η λεμονιά. 

Σ’ ένα δρόμο σ’ ένα στενό, μες 
στο σύθαμπο το γαλανό
έχουν στήσει τώρα φωλιά 
του Παραδείσου θαρρείς τα πουλιά.

Γλυκόλαλη, γλυκόλαλη λατέρνα στη βραδιά
σαν το πουλί, σαν το πουλί φτεροκοπάει η καρδιά.
και ξανανθίζει στη μαραμένη τη γειτονιά
ξεγελασμένη μεσ’ στο χειμώνα κι η λεμονιά.

Όταν κοιτάς από ψηλά...

Δύο χρόνια στο Βόλο, και πάμε για το τρίτο...

Η θέα από τη Μακρινίτσα...

Zenit

(1η ανάρτηση λόγω Ολυμπιακών Αγώνων....!)

Σοβιετική φωτογραφική μηχανή Zenit (ρωσ. Зени́т) που κυκλοφόρησε για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Μόσχας, το 1980.

Όταν έρχονται τα σύννεφα...

(Οι παραπάνω φωτογραφίες είναι τραβηγμένες στην κεντρική πλατεία της Σπάρτης)

Για την Ελένη

Η παραπάνω φωτογραφία τραβήχτηκε κατά την πρόσφατη επίσκεψή μου στην Σπάρτη. Είναι το θέατρο της Αρχαίας Σπάρτης (στον ομώνυμο αρχαιολογικό χώρο) και η σύγχρονη πόλη, ενώ στο βάθος δεσπόζει ο Ταΰγετος. 

Περπατώντας στην Αρχαία Σπάρτη, μου ήρθε στο μυαλό το παρακάτω τραγούδι, καθώς η Ωραία Ελένη ήταν σύζυγος του Μενέλαου, βασιλιά της Σπάρτης.

Καλή Ακρόαση...!

Για την Ελένη

Στίχοι:   Μιχάλης Μπουρμπούλης

Μουσική:   Μάνος Χατζιδάκις

Πρώτη Εκτέλεση: Στέλιος Μαρκετάκης

Είκοσι χρόνια με ρωτάς

ποιος πήρε την Ελένη

μα εκείνη μόνη στο σχολειό

τον Πάρη περιμένει

Είκοσι χρόνια με ρωτάς

ποιόν αγαπά η Ελένη

είναι στη Σπάρτη, στα νησιά

στην Τροία παντρεμένη

Με ρωτούν για την Ελένη αχ Ελένη

που’ναι εικόνα δακρυσμένη αχ Ελένη

μα εγώ δεν απαντώ

την καρδιά μου τη σφραγίζω

και την πίκρα μου κεντώ

Είκοσι χρόνια με ρωτάς

πού θα βρεθεί η Ελένη

σαν ζωγραφιά στην εκκλησιά

ή σαν κερί αναμμένη

Είκοσι χρόνια με ρωτάς

πού θάψαν την Ελένη

μπορεί στο Άργος στους αγρούς

μπορεί στην οικουμένη

Με ρωτούν για την Ελένη αχ Ελένη

που’ναι εικόνα δακρυσμένη αχ Ελένη

μα εγώ δεν απαντώ

την καρδιά μου τη σφραγίζω

και την πίκρα μου κεντώ